आधुनिक काळात तरुण पिढीमध्ये नात्यांबद्दलची संकल्पना झपाट्याने बदलत आहे. मात्र, ‘कॅज्युअल रिलेशनशिप’ आणि ‘डेटिंग’च्या या युगात एक चिंताजनक बाब समोर आली आहे. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या काही आरोग्य अहवालांनुसार, अनेक तरुण जोडीदार रोमान्सच्या ओघात कंडोमचा वापर टाळत असल्याचे दिसून आले आहे. सुरक्षेकडे केलेले हे दुर्लक्ष केवळ अनपेक्षित गर्भधारणाच नव्हे, तर गंभीर लैंगिक आजारांना (STIs) निमंत्रण देणारे ठरत आहे.
क्षणिक सुखासाठी आरोग्याचा बळी
अहवालातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे ‘आनंदात अडथळा’. अनेक तरुणांचे असे मत आहे की, कंडोमच्या वापरामुळे नैसर्गिक संवादातील ओघ कमी होतो किंवा शारीरिक सुखात बाधा येते. या मानसिकतेमुळे, सुरक्षेपेक्षा क्षणिक सुखाला अधिक प्राधान्य दिले जात आहे. मात्र, हा विचार भविष्यातील मोठ्या शारीरिक समस्यांचे मूळ ठरू शकतो, असा इशारा आरोग्य तज्ज्ञांनी दिला आहे.
माहितीचा अभाव आणि चुकीचे समज
इंटरनेटच्या युगात माहितीची कमतरता नसली तरी, योग्य माहितीचा अभाव अजूनही कायम आहे. अनेक तरुणांमध्ये असा गैरसमज आहे की, जर जोडीदार ओळखीचा असेल किंवा दिसायला निरोगी असेल, तर कंडोमची गरज नाही. ‘विड्रॉल मेथड’ किंवा इतर असुरक्षित पद्धतींवर विश्वास ठेवल्यामुळे एचआयव्ही (HIV) आणि सिफिलीस यांसारख्या आजारांचा धोका वाढताना दिसत आहे. कंडोम हा केवळ गर्भनिरोधक नसून तो आजारांपासून वाचवणारी एक ‘सुरक्षा भिंत’ आहे, हे वास्तव तरुण विसरत चालले आहेत.
संकोच आणि सामाजिक दबाव
जोडीदाराला कंडोम वापरण्याबद्दल सांगणे आजही अनेक तरुणांना, विशेषतः तरुणींना संकोचाचे वाटते. जोडीदार आपल्याबद्दल काय विचार करेल किंवा आपला त्यांच्यावर विश्वास नाही का, अशा भीतीपोटी अनेकजण गप्प राहतात. तसेच, फार्मसीमध्ये जाऊन कंडोम खरेदी करताना येणारी लाज ही आजही एक मोठी सामाजिक अडचण ठरत आहे. संवादातील हा दुरावा सुरक्षेशी तडजोड करण्यास कारणीभूत ठरत आहे.
तातडीच्या उपाययोजनांची गरज
वाढत्या धोक्यांचा विचार करता, केवळ लैंगिक शिक्षणच नव्हे तर ‘सुरक्षित सेक्स’बद्दलच्या मानसिकतेत बदल होणे गरजेचे आहे. कंडोमचा वापर हा जबाबदार वर्तनाचा भाग आहे, हे तरुणांना पटवून देणे आवश्यक आहे. सुरक्षितता ही रोमान्समधील अडथळा नसून, तो एकमेकांबद्दलच्या आदराचा आणि काळजीचा एक भाग आहे, ही जाणीव निर्माण करणे काळाची गरज बनली आहे.