प्रोटेक्शन न वापरता संबंध आले? डॉक्टरांनी सांगितला बचावाचा खात्रीशीर मार्ग.

सध्याच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत आणि लैंगिक आरोग्याबाबत असलेल्या अपुऱ्या माहितीमुळे अनेकदा तरुण जोडप्यांकडून अनपेक्षित चुका होतात. शारीरिक संबंधावेळी गर्भनिरोधक साधनांचा (Protection) वापर न करणे ही एक सामान्य समस्या असली, तरी त्यातून उद्भवणारे परिणाम मानसिक तणाव आणि भीती निर्माण करणारे असतात. ‘प्रोटेक्शन’ न वापरता शरीरसंबंध ठेवल्यास गरोदर राहण्याचा धोका किती असतो आणि अशा परिस्थितीत तातडीने काय पावले उचलली पाहिजेत, यावर वैद्यकीय तज्ज्ञांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले आहे.

गर्भधारणेची शक्यता आणि ओव्हुलेशन चक्र

तज्ज्ञांच्या मते, कोणत्याही प्रकारच्या सुरक्षेशिवाय संबंध ठेवल्यास गर्भधारणेची शक्यता पूर्णपणे नाकारता येत नाही. स्त्रियांच्या मासिक पाळीच्या चक्रातील ‘ओव्हुलेशन’ (Ovulation) काळ हा सर्वात महत्त्वाचा असतो. जर संबंध या काळात आले असतील, तर गर्भधारणेची शक्यता ८०% ते ९०% पर्यंत वाढते. मात्र, पाळीच्या इतर दिवसांतही हा धोका पूर्णपणे टळत नाही, कारण शुक्राणू स्त्रीच्या शरीरात ५ दिवसांपर्यंत जिवंत राहू शकतात.

तातडीने काय करावे? (Emergency Steps)

जर चुकून असुरक्षित संबंध आले असतील, तर घाबरून न जाता संयम राखणे आवश्यक आहे. अशा वेळी ‘इमर्जन्सी कॉन्ट्रासेप्टिव्ह पिल’ (Emergency Contraceptive Pill) हा सर्वात प्रभावी मार्ग मानला जातो. संबंधांनंतर शक्य तितक्या लवकर, म्हणजेच २४ ते ७२ तासांच्या आत ही गोळी घेतल्यास गर्भधारणा रोखता येते. मात्र, या गोळ्यांचे वारंवार सेवन आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते, त्यामुळे डॉक्टरांचा सल्ला घेणे केव्हाही उत्तम.

मानसिक ताण आणि डॉक्टरांचा सल्ला

अनेकदा असुरक्षित संबंधांनंतर तरुण-तरुणी प्रचंड मानसिक दडपणाखाली येतात. डॉक्टरांच्या मते, केवळ घरगुती उपाय किंवा इंटरनेटवर शोधलेली अर्धवट माहिती वापरण्याऐवजी तज्ज्ञ स्त्रीरोगतज्ज्ञांशी (Gynecologist) चर्चा करावी. तसेच, केवळ गर्भधारणाच नव्हे, तर ‘एसटीडी’ (STD – लैंगिक संक्रमित रोग) होण्याचा धोकाही अशा वेळी असतो. त्यामुळे संसर्ग टाळण्यासाठी योग्य त्या चाचण्या करून घेणे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने हिताचे ठरते.

भविष्यातील खबरदारी

वैद्यकीय तज्ज्ञ सांगतात की, ‘गर्भनिरोधक गोळ्या’ हा कायमस्वरूपी पर्याय असू शकत नाही. कंडोमचा वापर हा केवळ गर्भधारणा रोखण्यासाठीच नाही, तर एचआयव्ही (HIV) आणि इतर गंभीर आजारांपासून संरक्षणासाठीही अत्यंत आवश्यक आहे. जबाबदार लैंगिक वर्तन हेच उत्तम आरोग्याची गुरुकिल्ली आहे.