शारीरिक जवळीक आणि चुंबन: तणावमुक्तीसाठी ‘किस’ ठरू शकते प्रभावी औषध; जाणून घ्या यामागील शास्त्र
मानवी नातेसंबंधांमध्ये प्रेम व्यक्त करण्याची सर्वात प्रभावी पद्धत म्हणजे चुंबन. केवळ ओठांचा स्पर्श नसून, चुंबन ही एक खोल भावनिक प्रक्रिया आहे. विशेषतः शारीरिक संबंधांदरम्यान (Intercourse) चुंबन घेण्यामुळे केवळ आनंदच मिळत नाही, तर ते मानसिक तणाव (Stress) कमी करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते. अलिकडच्या काही मानसशास्त्रीय संशोधनांनुसार, चुंबन घेण्याच्या प्रक्रियेमुळे मेंदूमध्ये असे काही बदल होतात जे व्यक्तीला शांत आणि आनंदी ठेवण्यास मदत करतात.
हॅपी हार्मोन्सचा विसर्ग आणि तणावाचा अंत
जेव्हा दोन व्यक्ती एकमेकांना चुंबन घेतात, तेव्हा त्यांच्या शरीरात ‘ऑक्सिटोसिन’ (Oxytocin), ‘डोपामाइन’ (Dopamine) आणि ‘सेरोटोनिन’ (Serotonin) यांसारख्या आनंदी संप्रेरकांचे (Happy Hormones) प्रमाण अचानक वाढते. ऑक्सिटोसिनला ‘लव्ह हार्मोन’ म्हटले जाते, जे जोडीदारांमधील विश्वास आणि जवळीक वाढवते. त्याच वेळी, तणावासाठी कारणीभूत ठरणारे ‘कोर्टिसोल’ (Cortisol) नावाचे संप्रेरक कमी होते. यामुळे शारीरिक संबंधांदरम्यान येणारा मानसिक थकवा किंवा चिंता दूर होऊन व्यक्तीला मानसिक शांतता लाभते.
भावनिक सुरक्षितता आणि विश्वास
शारीरिक संबंधांवेळी केवळ शारीरिक क्रिया महत्त्वाची नसते, तर भावनिक जोडणी (Emotional Connection) तितकीच गरजेची असते. चुंबन घेतल्यामुळे जोडीदाराला आपण सुरक्षित आहोत आणि आपले समोरच्या व्यक्तीवर प्रेम आहे, अशी जाणीव होते. यामुळे नात्यातील संकोच दूर होतो आणि एकमेकांबद्दलचा विश्वास दृढ होतो. जेव्हा एखादी व्यक्ती भावनिकदृष्ट्या सुरक्षित अनुभवते, तेव्हा तिचा रक्तदाब नियंत्रित राहतो आणि हृदयाचे ठोके सामान्य होतात, ज्यामुळे तणावाची पातळी नैसर्गिकरित्या खालावते.
मेंदूसाठी एक ‘नॅचरल रिलॅक्संट’
चुंबन घेताना शरीरातील अनेक स्नायू सक्रिय होतात, ज्यामुळे मेंदूकडे रक्ताभिसरण सुधारते. संशोधकांच्या मते, दीर्घकाळ घेतलेले चुंबन हे मेंदूसाठी एखाद्या मेडिटेशनप्रमाणे (Meditation) काम करते. यामुळे दिवसभराचा कामाचा ताण, चिंता आणि नकारात्मक विचार दूर होण्यास मदत होते. शारीरिक संबंधांची सुरुवात जर चुंबनाने झाली, तर ती संपूर्ण प्रक्रिया अधिक सुखद आणि तणावमुक्त होते. त्यामुळेच तज्ज्ञ सुचवतात की, केवळ शारीरिक सुखापेक्षा भावनिक सुखासाठी चुंबन घेणे ही एक अत्यंत महत्त्वाची कृती आहे.