अश्लील व्हिडिओ आणि हस्तमैथुन करण्याची सवय सोडायची आहे? ‘या’ 5 सोप्या मार्गांनी तुमचे जीवन बदला
अतिप्रमाणात अश्लिल व्हिडिओ पाहणे आणि वारंवार हस्थमैथुन करणे या सवयी गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर वाढताना दिसत आहेत. मोबाईल फोन, इंटरनेट आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील सहज उपलब्धतेमुळे तरुणांमध्ये तसेच प्रौढांमध्येही ही सवय लवकर लागते. काही मानसोपचार तज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, ही सवय नियंत्रित न झाल्यास मानसिक ताण, नैराश्य, नातेसंबंधातील दुरावा तसेच वास्तवातील लैंगिक जीवनावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
तज्ञांचे म्हणणे आहे की अशा सवयींमागे कंटाळा, एकटेपणा, ताण, चिंता, सामाजिक संवाद कमी असणे आणि भावनिक आधाराचा अभाव ही कारणे असू शकतात. सतत मेंदूला मिळणाऱ्या डोपामिन रिवॉर्डमुळे ही कृती व्यसनासारखी बनते आणि नंतर थांबवणे कठीण जाते. या सवयीमुळे कामवासना वाढणे, एकाग्रतेचा अभाव, खोट्या कल्पनांवर आधारित लैंगिक अपेक्षा निर्माण होणे अशी अनेक समस्या उद्भवू शकतात.
सवय सोडण्यासाठी सर्वप्रथम स्वतःचा ट्रिगर ओळखणे महत्त्वाचे आहे. कोणत्या वेळेस, कोणत्या परिस्थितीत किंवा कोणत्या विचारांमुळे अश्लिल व्हिडिओ पाहण्याची इच्छा होते हे समजून ते टाळण्याचे धोरण आखणे उपयुक्त ठरते. त्यासाठी मोबाईलचा वापर नियंत्रणात ठेवणे, प्रायव्हेट स्पेसमध्ये स्क्रीन टाइम कमी करणे, नाईट मोडमध्ये फोन वापरणे आणि अमर्याद इंटरनेट ब्राउझिंग टाळणे असे उपाय सुचवले जातात.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की **डिजिटल डिटॉक्स**, ध्यान, व्यायाम आणि व्यस्त जीवनशैली ही या सवयीपासून बाहेर पडण्यासाठी महत्त्वाची ठरते. जास्त वेळ एकट्याने बसण्याऐवजी मित्र-परिवारासोबत वेळ घालवणे, खेळ किंवा नवीन कौशल्ये शिकणे, मनाला सकारात्मक व्यस्तता देणे यामुळे मानसिक सतर्कता राहते. याशिवाय झोपेची शिस्त आणि भावनिक स्थैर्य राखणेही आवश्यक आहे.
जर ही सवय गंभीर पातळीवर पोहोचली असेल, रोजच्या कामात अडथळा येत असेल किंवा स्वतःहून थांबवता येत नसेल तर सायकोलॉजिस्ट किंवा सेक्स थेरपिस्ट यांच्याशी संपर्क साधण्याची तज्ञांची सूचना आहे. व्यावसायिक समुपदेशन, थेरपी आणि सपोर्ट ग्रुप्सच्या मदतीने अनेकांनी ही सवय कमी करण्यास यश मिळवले आहे.
तज्ञ सांगतात की ही समस्या लाज किंवा अपराधीपणाने लपवण्याची नसून योग्य मार्गदर्शनाने सोडवण्याची आहे. यासाठी स्वनियंत्रण, सकारात्मक जीवनशैली, मानसिक आरोग्याला प्राधान्य आणि तांत्रिक शिस्त राखली तर या सवयीपासून हळूहळू मुक्त होणे शक्य असल्याचे डॉक्टरांचे मत आहे.